দীৰ্ঘদিন ধৰি পাকিস্তান ভয়াৱহ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সন্মুখীন হৈ আহিছে। ৯ মে’ত পাকিস্তানৰ বাবে ২.৪ বিলিয়ন ডলাৰৰ বেইলআউট পেকেজ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি (আই এম এফ)য়ে অনুমোদন জনাইছিল। ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত উত্তেজনা সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ত পাকিস্তানে এই অনুমোদন লাভ কৰে।
কিন্তু আপুনি জানেনে IMF ৰ পৰা সাহায্য পাইও পাকিস্তানৰ অৰ্থনীতিৰ উন্নতি হ’ব নোৱাৰে।ইয়াৰ কাৰণ হ’ল-
- বিনিয়োগ হ্ৰাস
পাকিস্তানৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ হাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ মূল কাৰণ হ’ল কম সঞ্চয় আৰু উৎপাদনশীলতা দেখা যায়। কাৰণ ১৯৮০ চনত পাকিস্তানৰ জনমূৰি আয় আছিল অধিক নিম্নতৰ। তেতিয়াৰ পৰাই পাকিস্তানৰ জনসাধাৰণৰ জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ডও হ্ৰাস পাইছে। দশক দশক ধৰি পাকিস্তানৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ হ্ৰাসে ইয়াৰ দৰিদ্ৰতাক স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত কৰিছে।
- মন্দাৱস্থাৰ মূল কাৰণ
দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ উদীয়মান বজাৰ আৰু উন্নয়নশীল দেশ (EMDC)ৰ তুলনাত বিগত দশকবোৰত পাকিস্তানৰ জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড হ্ৰাস পাইছে। যিয়ে তেওঁলোকৰ দুৰ্বল নীতি দেখুৱাইছে। শাৰীৰিক নীতিৰ দুৰ্বলতা আৰু বাৰে বাৰে মন্দাৱস্থাই বাহ্যিক বিত্তীয় প্ৰয়োজনীয়তা বৃদ্ধি কৰিছে। গতিকে পাকিস্তানে সুনিৰ্দিষ্ট নীতি আৰু সংস্কাৰ শক্তিশালী আৰু স্থায়ী কৰি ৰখাৰ প্ৰয়োজন আছে।
- অৰ্থনীতিৰ অচল অৱস্থা
ক্ৰমবৰ্ধমান অস্থিৰতা আৰু প্ৰত্যাহ্বান এতিয়াও পাকিস্তানৰ অৰ্থনীতিত অব্যাহত আছে। ৰাজসাহায্য আৰু কৰ ৰেহাইৰ বাবে অৰ্থনীতিৰ অৱস্থা অচল হৈয়েই আছে, যাৰ ফলত কৰ ভিত্তি দুৰ্বল হৈ পৰিছে। সময়ৰ লগে লগে অৰ্থনৈতিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি পাইছে। তাৰ পৰিৱৰ্তে পাকিস্তানৰ স্থায়ী ক্ষমতাই ঘৰুৱা চাহিদা বৃদ্ধি কৰে, যাৰ ফলত মুদ্ৰাস্ফীতি আৰু মজুত হ্ৰাস পালে।
- বিশ্ব বাণিজ্যত দুৰ্বল স্থিতি
বিগত দুটা দশকত বিশ্ব বাণিজ্যত পাকিস্তানৰ স্থিতি অতি দুৰ্বল হৈ আহিছে। যাৰ ফলত পাকিস্তানৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ সীমিত হৈ পৰিছে। আন ৯টা আঞ্চলিক সমকক্ষৰ তুলনাত ২০০০ চনৰ পিছৰ পৰা দেশখনৰ ৰপ্তানি বৃদ্ধিয়ে দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰাৰ বিপৰীতে ২০১০ চনৰ ভিতৰত দেশখনৰ ৰপ্তানি স্থিৰ হৈ আছে। স্থায়ী বাণিজ্যিক নিষেধাজ্ঞা – যেনে শুল্ক, বিনিময় নিয়ন্ত্ৰণ আৰু অশুল্ক বাধাই – পাকিস্তানক বিশ্বজুৰি আটাইতকৈ বাণিজ্য নিষিদ্ধ দেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তুলিছে।
- জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু সম্পদৰ ওপৰত হেঁচা
পাকিস্তানৰ জনসংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে, যাৰ ফলত শিক্ষা, স্বাস্থ্য, আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত বিপুল হেঁচা পৰিছে। ইয়াৰ বাবে চৰকাৰৰ আৰ্থিক অৱস্থা দুৰ্বল হৈ পৰিছে আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পত বিনিয়োগ কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছে। শেহতীয়াকৈ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত বৃদ্ধি পোৱা উত্তেজনাই পাকিস্তানৰ অৰ্থনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছে। সীমান্ত সংঘাত আৰু কূটনৈতিক উত্তেজনাই বিনিয়োগকাৰীৰ আস্থা দুৰ্বল কৰি তোলে আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপত প্ৰভাৱ পেলায়।
